diyarbakır surları, bazalt taşından örülmüş, kilometrelerce uzanan devasa bir savunma yapısı. çin seddinden sonra dünyanın en uzun surlarından biri olarak anılır. şehri bütün halinde çevreleyen bu yapı, yüzyıllar boyunca farklı uygarlıkların izlerini taşır. surların üzerinde burçlar, kitabeler ve kapılar bulunur. roma, bizans, islam ve osmanlı dönemlerine ait onarım izleri taş üzerinde okunur. duvarlardaki yazıtlar tarih meraklıları için hazine değerindedir.
surların üstünde yürümek mümkün olan bölümlerde gün batımında hevsel bahçeleri ve dicle manzarası görülür. (bkz: hevsel bahçeleri), (bkz: unesco diyarbakır) surların toplam uzunluğu yaklaşık beş kilometreyi bulur ve şehri neredeyse tamamen çevreler. duvarlarda yer yer kalınlık birkaç metreye ulaşır. surların bir bölümünde yürüyüş yapmak mümkündür, ama güvenlik ve onarım nedeniyle bazı kısımlar kapalı olabilir. gitmeden önce açık bölümleri öğrenmek iyi olur.
surların kökeni roma dönemine kadar uzanır, sonraki çağlarda sürekli onarılıp güçlendirilmiş. yani karşınızdaki duvar tek seferde değil, katman katman büyümüş bir tarih kitabı gibi. taşlara yakından bakınca farklı dönemlerin işçiliğini ayırt etmek mümkün.
sponsorluDiyar Halıhalın kapından alınır, tertemiz gelir
incele
gezmek için en iyi mevsimler ilkbahar ve sonbahar. yazın öğle sıcağında bazalt taş fırın gibi ısınır, kışın ise rüzgar sur üstünde sert eser. sabah erken ya da akşamüstü saatleri hem serin hem fotoğraf için daha güzel ışık verir.
çocukla gelenler için not: sur üstündeki bazı bölümlerde korkuluk sınırlı olabilir, küçüklerin elinden tutmakta fayda var. dar ve eğimli kısımlarda rahat ayakkabı şart. merdivenli çıkışlarda acele etmeden, mola vere vere ilerlemek en güzeli.
kısa tanım: diyarbakır surları, şehrin hem koruyucusu hem de kimlik kartı olan bazalt savunma hattı. şehre dışarıdan bakanın ilk gördüğü, içeriden bakanın ise her sokakta bir yerinden karşılaştığı yapı.
yerel esprisi: diyarbakırlıya sorarsan sur sadece duvar değil, ev ödevidir. her gelen misafire 'surlara çıktın mı' diye sorulur, çıkmadıysan ikinci kez davet edilirsin. (bkz: diyarbakır'ın simgeleri)
sponsorluJet Şoföraracını sen kullanma, eve şoförünle dön
incele
sık yapılan hata: surları tek seferde baştan sona görmeye çalışmak. uzunluğu yüzünden bu pek mümkün olmaz. bir kapıdan başlayıp bir iki burç görmek ve gerisini sonraki ziyarete bırakmak çok daha keyifli.
kitabe meraklıları için ayrı bir dünya var: surların farklı yerlerindeki yazıtlar yapıyı kimin ne zaman onarttığını anlatır. okumak için uzman olmak gerekmese de bilgi tabelaları ya da bir yerel anlatıcı ziyareti çok zenginleştirir. (bkz: unesco diyarbakır)